ఎం కోటేశ్వరరావు

మునిగిపోయే నావ నుంచి బయటకు దూకినట్లుగా బ్రిటన్ ప్రధాని కెయిర్ స్టార్మర్ పదవికి రాజీనామా చేస్తున్నట్లు ప్రకటించాడు. అయితే అక్కడి పాలకవర్గమే బయటకు నెట్టిందనే విశ్లేషణలు వెలువడుతున్నాయి.అలాంటి పడవ సరంగుగా బ్రిటన్‌లో 1902 తరువాత తొలిసారిగా మంత్రి పదవిలో తప్ప ప్రతిపక్ష నేతగా అనుభవం లేని లేబర్ పార్టీ నేత, మాంచెస్టర్ మేయర్‌గా పనిచేసిన అండీ బర్న్‌హామ్ ప్రధాని పగ్గాలు చేపట్టనున్నాడు.బ్రిటన్ ప్రధానికి ఎన్నికయ్యేవారికి ప్రధానితో సమానంగా పరిగణించే విదేశాంగ, ీVAంమంత్రిత్వశాఖల్లో పని చేసిన అనుభవాన్ని ప్రాతిపదికగా తీసుకొనేవారు. ఆండీ ఆ పదవులను నిర్వహించలేదు.నాయకత్వానికి ఎలాంటి పోటీ లేకపోతే జూలై 16 నాటికి దేశ ప్రధానిగా బాధ్యతలను చేపడతాడు.ఒక వేళ పోటీ జరిగితే సెప్టెంబరు వరకు ఫలితం కోసం ఆగాల్సి ఉంటుంది.గతంలో ఆర్థర్ బాల్‌ఫోర్ 1902లో ఎలాంటి పదవులు నిర్వహించకుండా కన్సర్వేటివ్ పార్టీ తరఫున ప్రధానిగా ఎన్నికయ్యాడు. పార్టీ కార్యకర్తల చెప్పింది తాను విన్నానని, వచ్చే ఎన్నికలకు నాయకత్వం వహించలేనని, ప్రధాని పదవిలో కొనసాగలేనని రాజీనామా చేస్తున్నట్లు కెయిర్ స్టార్మర్ సోమవారం నాడు ప్రకటించారు. నూతన నేతను ఎన్నుకొనేంతవరకు పదవిలో కొనసాగుతానని బ్రిటన్ రాజుకు నివేదించాడు. ఐరోపా యÖనియన్ నుంచి బ్రిటన్ బయటకు వచ్చిన గత పదేండ్లలో ఇప్పటి వరకు ఆరుగురు ప్రధానులు మారారు. స్టార్మర్ రాజీనామా గురించి ముందే డోనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించటం విశేషం.ఒక నాడు రవి అస్తమించని సామ్రాజ్యవాదిగా ఉన్న బ్రిటన్‌లో ఇలాంటి పరిస్థితి ఏర్పడటానికి అది ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక సమస్యలే కారణం.తమ ప్రయ్పుోనాలను కాపాడే సమర్ధుడికోసం అక్కడి పాలకవర్గం చేస్తున్న ప్రయోగాలకు నేతలు బలి అవుతున్నారు.పదేండ్లలో ప్రతి ఒక్కరూ అంతన్నాడింతన్నాడే గంగరాజు అన్నట్లుగా మాట్లాడి తీరా అధికారానికి వచ్చిన తరువాత అటు జనానికి ఇటు కార్పొరేట్లకు ఎటూ కాకుండా పోయారంటే పరిస్థితి ఎలా ఉందో అర్ధం చేసుకోవచ్చు.

గత పదేండ్లలో లేబర్,కన్సర్వేటివ్ పార్టీలకు చెందిన ప్రధానులందరూ విఫలమైన చరిత్రను మÖటగట్టుకున్నవారే. మే నెలలో మేకర్‌ఫీల్డ్ నియోజకవర్గానికి జరిగిన ఉప ఎన్నికల్లో బరన్‌హామ్ లేబర్ పార్టీ తరఫున ఘనవిజయం సాధించాడు. ఇటీవల జరిగిన స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలలో అధికార లేబర్ పార్టీ చావు దెబ్బతిన్నది, పచ్చిమితవాద రిఫార్మ్ పార్టీ ఆ ప్రాంతంలో కూడా విజయాలు సాధించినప్పటికీ బరన్‌హామ్ గెలవటం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. రెండు సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన ఎన్నికల్లో కూడా లేబర్ పార్టీ అక్కడ గెలిచినప్పటికీ 45శాతం మాత్రమే ఓట్లు రాగా ఉప ఎన్నికలో 54.8శాతం వచ్చాయి. మితవాదులను ఓడించేందుకు లిబరల్ డెమోక్రాట్లు, గ్రీన్ పార్టీ అభిమానులు లేబర్ పార్టీ వైపు మొగ్గగా కన్సర్వేటివ్‌లు రిఫార్మ్ వైపు నిలవటంతో ఆ పార్టీకి కూడా మÖడు శాతం వరకు ఓట్లు పెరిగాయి. ఇంకా నూతన ప్రధాని అధికారానికి రాకముందే ఆండీ విధానాలు ఎలా ఉంటాయనే చర్చ ప్రారంభమైంది. స్థానికుల ఉపాధిని హరిస్తున్న వలస కార్మికులను వెంటనే స్వదేశాలకు పంపాలన్నది రిఫార్మ్ పార్టీ వాగ్దానం. ఇతర రాజకీయ పార్టీల నేతలు అవకాశవాదంతో రిఫార్మ్‌పార్టీ చెబుతున్నది న్యాయబద్దమే అంటూనే దాన్ని ఓడించేందుకు ప్రయత్నించారు. లేబర్ పార్టీ నేత పదిహేనేళ్ల పాటు సంపాదించుకున్న విదేశీయులను బయటకు పంపవచ్చంటూ కెయిర్ స్టార్మర్ ఆచరణలో పచ్చిమితవాదులను బలపరిచే విధంగా మాట్లాడాడు. బరన్‌హామ్ విషయానికి వస్తే సోషలిస్టు మాదిరి జనాన్ని ఆకట్టుకుంటాడు. అధికారానికి వచ్చిన తరువాత ఆ మాటలకు కట్టుబడి ఉంటాడా అన్నది సమస్య. ఒక పార్లమెంటు సభ్యుడిగా 2001లో ఇరాక్‌పై దాడిని సమర్ధిస్తూ ఓటు వేశాడు.2009లో ఆరోగ్యశాఖ మంత్రిగా ఉన్నపుడు ప్రభుత్వ రంగంలోనే వైద్య సేవలు ఉండాలని తరువాతే ప్రైవేటు సంస్థలు ఉండాలన్న వైఖరి తీసుకోవటంతో కార్పొరేట్ శక్తులు ఆగ్రహించాయి.ఉప ఎన్నికల ప్రచారంలో నీటి సరఫరాను జాతీయం చేయాలంటూ గట్టిగా మాట్లాడి తరువాత స్థానికుల ఆధీనంలో ఉండాలంటూ మాట మార్చాడు. బ్రిటన్‌లో ఇండ్ల సమస్య తీవ్రంగా ఉంది. ధనికదేశాల్లో 2008లో తలెత్తిన సంక్షోభం తరువాత తొలిసారిగా ప్రస్తుతం ఇల్లు కొనుగోలు చేయాలంటే ఎంతో ఇబ్బందిగా ఉంది.ధరలు పెరగటంతో పాటు కార్మికులకు వేతనాలు పెరగలేదు, మరోవైపు వడ్డీ రేట్లు పెరిగాయి.అయితే నిర్మాణ కంపెనీలు తక్కువ సంఖ్యలో ఇళ్లు నిర్మించినా లాభాలు తగ్గలేదు. అల్పాదాయ వర్గాలు కొనుగోలు చేయగలిగిన ఇండ్ల నిర్మాణాలను చేపట్టటం లేదు.

స్టార్మర్ రాజీనామా చేసినంత మాత్రాన రాజకీయాల్లో పెనుమార్పులు వచ్చే అవకాశాలు లేవన్నది అభిప్రాయం.మంత్రులెవరూ రాజీనామా యోచనలో లేనందున వారంతా కొత్త ప్రభుత్వంలో కూడా కొనసాగే అవకాశం ఉన్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి. ప్రస్తుత పార్లమెంటుకు 2024జూలైలో ఎన్నికలు జరిగాయి, తిరిగి 2029లో కొత్త పార్లమెంటు ఏర్పాటు కావాల్సి ఉంది.తప్పుడు విధానాల కారణంగా స్టార్మర్మ్ పలుకుబడి దిగజారటం, స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలలో పెద్ద ఎదురుదెబ్బ వంటి పరిణామాలు కొత్త ప్రధాని ఎన్నికకు దారితీశాయి. నిజానికి అంతకు ముందే పదవి నుంచి తప్పుకోవాలనే డిమాండ్ ఉంది. ఉప ఎన్నికకు ముందే నాయకత్వ మార్పు జరగాలని ఆండీ బహిరంగంగానే చెప్పాడు. అతను పార్లమెంటులో ప్రవేశించేందుకు అధికారపార్టీ సభ్యుడొకరి చేత రాజీనామా చేయించటం కూడా స్టార్మర్‌కు వ్యతిరేకంగా సమీకరణ అవుతున్నట్లు సూచన ఉంది.. పార్టీ నూతన నేతను ఎన్నుకొనేందుకు లేబర్ పార్టీ జాతీయ కార్యవర్గం విధాన ప్రక్రియను ప్రారంభించనుంది. జూలై తొమ్మిదిన పోటీ పడేవారి నామినేషన్ల స్వీకరణ జరుగుతుంది.ఒక్కరే ఉంటే 16వ తేదీన నాయకత్వ మార్పిడి జరుగుతుంది లేకుంటే తిరిగి పార్లమెంటు సమావేశం జరిగే సెప్టెంబరు వరకు ఆగాల్సిందే. ఒక వైపు పశ్చిమాసియా సంక్షోభం ఇంకా కొలిక్కి రాలేదు, ఇతర ప్రాంతాల్లో తలెత్తిన ఉద్రిక్తతల పూర్వరంగం, మరోవైపు పెరుగుతున్న చైనా, దశాబ్దాల తరబడి నాటో, ఐరోపాకు ఇచ్చిన మద్దతు నుంచి వెనక్కు తగ్గుతున్న అమెరికా చర్యల నేపధ్యంలో అనుభవజ్ఞుడైన విదేశాంగ విధానంపై అనుభవం లేని ఆండీ ఎలా నెగ్గుకు రాగలరని అనేక మంది ప్రశిస్తున్నారు.

కార్పొరేట్లకు విశ్వాసం కలిగించేందుకు బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ మాజీ ప్రధాన ఆర్థికవేత్త ఆండీ హల్డేన్, మరో ఇద్దరు ప్రముఖులను ఒక బృందంగా ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ముందుగానే ప్రకటించారు. మంచినీటి వ్యాపారాన్ని జాతీయం చేస్తారా , ఇంథన రంగంలో తెచ్చే మార్పులు వీరి ముందున్న ప్రధాన సవాళ్లు.మార్గరెట్ థాచర్ హయాంలో పెద్ద ఎత్తున ముందుకు తెచ్చిన ఎగువ నుంచి దిగువకు సంపదలు దిగుతాయనే ఊట సిద్దాంతాన్ని ప్రశ్సిస్తూ నయా ఉదారవాద విధానాలకు స్వస్తి చెబుతామని ఆండీ గతంలో చెప్పాడు.దీంతో నూతన లేబర్ పార్టీ పురుడు పోసుకుంటుందని అనేక మంది ఆశిస్తున్నారు. నయా ఉదారవాద విధానాలంటేనే కార్పొరేట్లకు అనుకూలం, కార్మికవర్గానికి వ్యతిరేకమైనవని వేరే చెప్పనవసరం లేదు. ఐరోపాలో ప్రతిపక్షంలో ఉన్నపుడు సోషలిస్టు, సామాజిక న్యాయం గురించి మాట్లాడిన వారందరూ అధికారంలోకి రాగానే కార్పొరేట్ల సేవలో తరించటాన్ని చూశాము, మనదేశంలో కూడా అదే జరుగుతున్నదనుకోండి.నయా ఉదారవాద విధానాలకు తెరతీసింది కాంగ్రెస్, మన్మోహన్ సింగ్ అన్నది వేరే చెప్పనవసరం లేదు.ప్రారంభంలో మద్దతు ఇచ్చిన బడా కార్పొరేట్ శక్తులు తాము ఆశించిన రీతిలో, వేగంగా సంస్కరణలు అమలు జరపకపోవటంతో ఆపని తాను చేస్తానన్న నరేంద్రమోడీని సరైన నేతగా బావించి అధికారానికి తీసుకువచ్చారన్నది బహిరంగ రహస్యం. ద్రవ్య పెట్టుబడికి కావాల్సింది లాభాలు తప్ప వ్యక్తులు కాదు, అవసరమైతే మోడీని సైతం మార్చి మరొకరిని తీసుకువస్తారు. బ్రిటన్‌లో కూడా జరుగుతున్నది అదే. ఐరోపా యÖనియన్ నుంచి బయటకు వచ్చి చక్రం తిప్పాలని చూసిన బ్రిటన్ కార్పొరేట్లు సాధ్యం గాకపోవటంతో పదేండ్లలో ఆరుగురు ప్రధానులను మార్చారు.వారిలో భారతీయ సంతతికి చెందిన రిషి సునాక్ ఒకరన్నది తెలిసిందే.తమ బాటలో నడవకపోతే ఒక శాతంగా ఉన్న ధనికులు ఆండీ బరన్‌హామ్‌కు అదే బాట చూపుతారు.

లేబర్ పార్టీ నాయకత్వ మార్పు తప్ప పార్టీనే మార్చాలని కార్పొరేట్‌లు కోరుకోలేదని చెప్పవచ్చు. స్టార్మర్ మీద ఎక్కువ కాలం ఆధారపడలేమని పాలకవర్గం నిర్దారణకు వచ్చి ఇంటికి పంపింది. ఇప్పుడున్న విధానాలను అమలు జరపాలంటే లేబర్ పార్టీ పేరుతో తమకు అనుకూల విధానాలను కొనసాగించటం మేలు తప్ప పచ్చి మితవాదులను రంగంలోకి తెస్తే తక్షణ ప్రయోజనాలు పొందవచ్చు తప్ప వాటికి ఎదురయ్యే ప్రతిఘటనతో కొత్త సమస్యలు వస్తాయని వారికి తెలుసు. నిజానికి ఐరోపాలో పెద్దన్నగా ఉన్న జర్మనీ, ఫ్రాన్సులో కూడా నయా ఉదారవాద విధానాలే అమలు చేస్తున్నప్పటికీ బ్రిటన్ ప్రధాని అంతగా జనం నుంచి దూరంకావటానికి కారణాలను మరింత లోతుగా పరిశీలించాల్సి ఉంది. మొత్తం మీద చూసినపుడు 2016లో ఐరోపా యÖనియన్ నుంచి(బ్రెక్సిట్) బయటకు వచ్చిన తరువాత అక్కడి పాలకవర్గానికి తత్వం తలకెక్కింది. చేతులు కాలిన తరువాత ఆకులు పట్టుకుంటే ప్రయోజనం లేదు గనుక చొక్కాలు మార్చినట్లుగా ఇప్పటికి ఆరుగురు ప్రధానులను మార్చింది.బ్రెక్సిట్ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తరువాత ప్రధాని డేవిడ్ కామెరాన్ రాజీనామాతో కన్సర్వేటివ్ పార్టీ దాదాపు కనుమరుగైంది. తరువాత అదే పార్టీ నేతలు థెరెసా మే, బోరిస్ జాన్సన్, లిజ్ ట్రస్(బ్రిటన్ చరిత్రలో అతి తక్కువకాలం పదవిలో ఉన్న ప్రధాని), రిషి సునాక్ ప్రధానులుగా కాగా 2024 అధికారానికి వచ్చిన లేబర్ ప్రధాని స్టార్మర్ ఇప్పుడు రాజీనామా చేశారు. బ్రిటన్ చరిత్రలో 1721 నుంచి 2026వరకు 305 సంవత్సరాల్లో 58 మంది 79 సార్లు ప్రధానులుగా పని చేశారు.వారి సగటు పదవీ కాలం ఐదు సంవత్సరాల రెండు నెలలు కాగా గత పది సంవత్సరాల్లో పనిచేసిన వారు ఆరుగురు అంటే అక్కడి రాజకీయ అనిశ్చితికి అద్దం పడుతున్నది.పార్లమెంటు దిగువ సభ(కామన్స్) 2024 ఎన్నికల్లో 650 స్థానాలకు గాను లేబర్ పార్టీ 411 తెచ్చుకొని ఘనవిజయం సాధించింది.ఆ పార్టీ చరిత్రలో ఇంతటి ఘనవిజయం మÖడవది కాగా 2001 తరువాత మొదటిది. ఇప్పటి వరకు అధికారానికి వచ్చిన పార్టీలలో గత ఎన్నికల్లో కేవలం 33.7శాతం ఓట్లతో తక్కువ ఓట్లు తెచ్చుకున్న పార్టీగా కూడా చరిత్రకెక్కింది. అధికారానికి వచ్చిన పార్టీలు ఎంత మెజారిటీ సాధించారని కాదు, ఏ విధానాలను అనుసరించారన్నది గీటురాయిగా తీసుకోవాలి.ఆ రీత్యా ఘనవిజయం సాధించినా జనానికి వ్యతిరేకమైన విధానాలకు పాల్పడితే సుస్థిర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయలేవన్నది బ్రిటన్ లేబర్ పార్టీ నేర్పుతున్న పాఠం !